Αν πάμε πίσω στην Ελλάδα επί χούντας (1967-1974), θα δούμε ότι αυτό που κατάφερε να φέρει σε πέρας εκείνο το καθεστώς –ίσως το μόνο αλλά ουσιαστικό- ήταν η διαμόρφωση ενός πολτοποιημένου υπηκόου. Οχι ασήμαντη μερίδα Ελλήνων πολιτών μετατράπηκαν σταδιακά αλλά ουσιαστικά σε δουλοπάροικους, φοβισμένους και χειραγωγήσιμους υπηκόους, με τη χούντα να καλλιεργεί αδιάκοπα την τρομοκρατία, τον διάχυτο και συλλογικό φόβο, τα συστηματικά ψεύδη, το εκτεταμένο σύστημα καταδοτών-χαφιέδων, τον διάχυτο τρόμο για σκέψη και τη συνεχή απεύθυνση στο θυμικό, στο φαίνεσθαι και στο πανταχού παρόν κιτς, μέσα από την κατασκευή ενός φαντασιακού που, σύμφωνα με τα σχέδιά τους, θα εξασφάλιζε τη μακροημέρευσή τους στην εξουσία και στην απόλαυση κυρίως των κοινωνικών και άμεσων υλικών προνομίων τους (στη λογική τού ό,τι προλάβουμε να αρπάξουμε από τον δημόσιο κορβανά όσο είμαστε πάνω).

Αυτό το πολυεπίπεδο φαινόμενο σε διαρκή εξέλιξη το αποκαλούμε πολτοποίηση του πληθυσμού. Ποιος είναι ο στόχος της; Ο συνολικός έλεγχος του πληθυσμού μέσα από μια μεγάλη βεντάλια πολυεπίπεδων μέτρων που του επιβάλλονται ή που πρόκειται να ακολουθήσει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο (φοβίες, υστερικοί τρόμοι, απειλές, εκβιασμοί, φυλακίσεις, αστήρικτες κατηγορίες, βασανιστήρια).

Η πολτοποίηση, ακόμα και στις μέρες μας, αποτελεί μιαν αδιάκοπη διαδικασία κατά την οποία ο ανθρώπινος νους είναι διαρκώς απασχολημένος με ασυναρτησίες, μπουρδολογίες, εικασίες (λ.χ. fake news), ανθρώπινες ασημαντότητες, με την προσοχή των ανθρώπων να είναι εστιασμένη σε παρλαπίπες που μοιάζουν με ειδήσεις, συνήθως κλεμμένες με copy paste (γνωστή μέθοδος σε πλείστα όσα παπαγαλάκια), και που εκπέμπονται οποτεδήποτε από μια οθόνη (κινητού τώρα ή τηλεόρασης).

Η πολτοποίηση δεν αφήνει κανένα περιθώριο για σκέψη· στο κάτω κάτω, πόσο χρειάζεται η όποια σκέψη σε αυτούς που έχουν ενηλικιωθεί σε περιβάλλοντα μη σκέψης; Η όποια σκέψη προαπαιτεί την ησυχία και αυτό το απεχθάνεται με όλες του τις δυνάμεις ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού κυρίως της Δύσης, στον βαθμό που φέρνει στην επιφάνεια τις ίδιες του τις αντιφάσεις.

Η πολτοποίηση βασίζεται στην -και ενισχύεται από την- έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων για τον όποιο λόγο, αλλά και στη συστηματική καλλιέργεια ανασφάλειας στον πληθυσμό μέσω αντικρουόμενης και αλλοπρόσαλλης πληροφόρησης με στόχο την πλήρη σύγχυση, κυρίως στην «κατασκευή» δουλόφρονων υπηκόων, αλλά με κανέναν τρόπο πολιτών. Ακόμα, βασίζεται στην ακρωτηριασμένη παιδεία, που σε καμία περίπτωση δεν είναι σε θέση να βοηθήσει τους πολίτες να αρθρώσουν (την όποια) σκέψη, αλλά και στη θεοποίηση της μπαρούφας, της παλάβρας και του «φαίνεσθαι».

 * ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών