Η Νike, η Coca-Cola, η Apple και αρκετοί ακόμη επιχειρηματικοί κολοσσοί των ΗΠΑ και της υπόλοιπης Δύσης που παράγουν πάμφθηνα τα προϊόντα τους στην Κίνα, αρνούνται επίμονα εδώ και χρόνια τις καταγγελίες ανθρωπιστικών οργανώσεων ότι χρησιμοποιούν -άμεσα ή έμμεσα- καταναγκαστική εργασία.
Οι εταιρείες αυτές ξόδεψαν όμως φέτος τεράστια ποσά για την άσκηση παρασκηνιακών πιέσεων -λόμπι- στο αμερικανικό Κογκρέσο προκειμένου να «νερώσουν» νόμο ο οποίος θα απαγόρευε την εισαγωγή προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία στην Κίνα, και συγκεκριμένα στην Ξινγιάνγκ από τους Ουιγούρους. Εναν λαό που ζει στην παραπάνω επαρχία της Δυτικής Κίνας και που «αναμορφώνεται» ιδεολογικά, εθνικά και θρησκευτικά από το Πεκίνο, μέσω μιας τεράστιας εκστρατείας παρακολούθησης, καταστολής και καταπίεσης, η οποία περιλαμβάνει μέχρι και στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Την απίστευτη υποκρισία αποκάλυψαν οι New York Times, επικαλούμενοι μαρτυρίες υπαλλήλων του Κογκρέσου και άλλων ατόμων σχετικών με το θέμα αλλά και τα επίσημα στοιχεία για τις δαπάνες των επιχειρήσεων για λόμπι.
Ο νόμος (Uyghur Forced Labor Prevention Act), που στόχευε στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ουιγούρων και την αποτροπή της καταναγκαστικής εργασίας αυτών, είχε κερδίσει τη στήριξη και των δύο κομμάτων. Εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων τον Σεπτέμβριο με 406 ψήφους υπέρ και 3 κατά ενώ αναμενόταν να περάσει με ανάλογη ευρεία πλειοψηφία και από τη Γερουσία πριν υπογραφεί από τον Τραμπ ή τον Μπάιντεν.
Οταν όμως οι διοικήσεις των πολυεθνικών αντιλήφθηκαν τι ζημιά μπορεί να προκληθεί στις αλυσίδες εφοδιασμού τους που ακουμπούσαν στην Ξινγιάνγκ ξεκίνησαν τον... νερο-πόλεμο κατά του νομοσχεδίου.
Η κινεζική επαρχία παράγει τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών, όπως βαμβάκι, άνθρακα, ζάχαρη, ντομάτες, πολυπυρίτιο, ενώ προμηθεύει εργάτες για τα εργοστάσια παραγωγής ρούχων, υποδημάτων και άλλων αγαθών της Κίνας. Αρκετές πολυεθνικές εταιρείες έχουν προμηθευτές στην Ξινγιάνγκ οι οποίοι χρησιμοποιούν καταναγκαστική εργασία, ενώ κάποιες άλλες παίρνουν εργατικό δυναμικό από εκεί για τα εργοστάσια που παράγουν τα προϊόντα τους σε όλη την Κίνα. Η Coca-Cola, για παράδειγμα, έχει διαπιστωθεί ότι προμηθευόταν ζάχαρη που έχει παραχθεί στην Ξινγιάνγκ. Επίσης εργοστάσιο που παράγει παπούτσια της Nike βρέθηκε να χρησιμοποιεί καταναγκαστική εργασία των Ουιγούρων.
Εκθέσεις της δικομματικής Επιτροπής του Κογκρέσου και του αυστραλέζικου Ινστιτούτου Στρατηγικής Πολιτικής που δημοσιοποιήθηκαν τον περασμένο Μάρτιο αποκάλυψαν ότι εκτός των δύο εν λόγω κολοσσών και οι Αdidas, Calvin Klein, Campbell Soup Company, Costco, H&M, Patagonia, Tommy Hilfiger όπως και αρκετές δεκάδες ακόμη εταιρείες συνδέονταν πιθανότατα με καταναγκαστική εργασία και προγράμματα μεταφοράς εργατών.
Οι εκθέσεις αποκάλυψαν, μεταξύ άλλων, ότι η O-Film Technology, ένας ανάδοχος έργου των Apple, Microsoft, Google και άλλων εταιρειών, είχε «αξιοποιήσει» την εργασία τουλάχιστον 700 Ουιγούρων μέσω προγράμματος του κινεζικού κράτους που είχε στόχο τη «σταδιακή αλλαγή της ιδεολογίας τους». Παρόμοια προγράμματα απασχόλησης αξιοποιούσαν και άλλοι προμηθευτές της Apple, όπως η γνωστή για τους εργάτες της που αυτοκτονούν Foxconn.
Το υπό ψήφιση νομοσχέδιο απαιτεί από τις εταιρείες που στέλνουν αγαθά στις Ηνωμένες Πολιτείες να ελέγχουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους και ενδεχομένως να εγκαταλείπουν τους Κινέζους προμηθευτές τους. Υιοθετεί ακόμη υψηλά πρότυπα, απαγορεύοντας εισαγωγές αγαθών που παράγονται συνολικά ή εν μέρει στην Ξινγιάνγκ, εκτός και αν οι εταιρείες μπορούν να αποδείξουν στους τελωνειακούς υπαλλήλους ότι τα προϊόντα τους δεν παρήχθησαν με καταναγκαστική εργασία.
Το νομοσχέδιο στοχεύει επίσης στα «προγράμματα ανακούφισης της φτώχειας και σύζευξης» που στέλνουν μουσουλμάνους από φτωχές περιοχές να εργαστούν σε εργοστάσια αλλού, τα οποία οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι είναι συχνά καταναγκαστικά. Υποχρεώνει, τέλος, τις πολυεθνικές να αποκαλύπτουν τις σχέσεις που διατηρούν στην Ξινγιάνγκ στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
